logo

Wilt u via de email op de hoogte worden gehouden van onze activiteiten, meld u dan aan voor onze nieuwsbrief.

U kunt bekijken welke lezingen we in het verleden hebben georganiseerd en welke cursussen.

Zomercursus 2025

Ook in 2025 organiseren we weer een zomercursus o.l.v. Arend Klaas Jagersma. Dit jaar heeft de cursus als thema:

"Spinoza - Kernthema's van zijn denken"
foto Arend Jagersma

De Nederlandse filosoof Benedictus de Spinoza (1632-1677) mag zich sinds enkele decennia in een ongekende belangstelling verheugen. Lange tijd gold hij als een goddeloze en gevaarlijke vrijdenker, die duistere ideeën ontwikkelde en ondoorgrondelijke werken vervaardigde. Inmiddels is het tij danig gekeerd en beschouwen velen hem niet alleen als de belangrijkste filosoof uit de Nederlandse geschiedenis, maar tevens als de ware initiator en de meest radicale representant van de Europese Verlichting. Deze reputatie dankt hij met name aan twee beroemde boeken, die ondanks meerdere verboden van overheden clandestien en gretig werden gelezen en verspreid: de anoniem gepubliceerde Tractatus theologico-politicus (1670) en de postuum verschenen Ethica (1677).

Al tijdens zijn leven werd Spinoza zowel bewonderd als verguisd. Zijn fundamentele kritiek op traditionele geloofsovertuigingen en politieke opvattingen riep hevige weerstand op en gaf aanleiding tot verhitte polemiek. Velen toonden zich diep verontrust over Spinoza's vermeende atheïsme en/of pantheïsme en zijn radicale voorstellen voor politieke en religieuze hervormingen.

Zijn reputatie als afvallige vrijdenker, die de metafysische, maatschappelijke en morele orde ondermijnde, dankte Spinoza bovenal aan de verschijning in 1670 van zijn Tractatus theologico-politicus. Dit anoniem gepubliceerde boek veroorzaakte een groot schandaal en werd enkele jaren later publiekelijk veroordeeld en verboden. In zijn theologisch-politiek traktaat levert Spinoza fundamentele kritiek op dogmatische veronderstellingen over openbaring, profetie, wonderen en goddelijke voorzienigheid. Daarnaast houdt hij een vurig pleidooi voor een democratische, seculiere en tolerante staat, die de vrijheid van denken en meningsuiting respecteert en garandeert. Aldus legde hij de grondslag voor de moderne politiek.

Spinoza's postuum verschenen Ethica staat bekend als zijn tweede hoofdwerk. In een vijftal delen en in een doorwrochte en wiskundige betoogtrant ontwikkelt Spinoza een alomvattend perspectief op de werkelijkheid en de wijze waarop de mens zich daartoe dient te verhouden. Op grond van definities, axioma's en postulaten draagt hij bewijzen aan voor stellingen, die handelen over de aard van God, de menselijke geest, de emoties en de rede. Uiteindelijk wil de Ethica inzicht verschaffen in de macht van het verstand en de wijze waarop menselijke vrijheid en geluk gestalte kunnen krijgen.

Tijdens alweer de achtste editie van twee jaarlijks georganiseerde zomerse studiedagen te Oud Avereest zal filosofiehistoricus Arend Klaas Jagersma de centrale begrippen en de voornaamste denkbeelden uit beide weergaloze werken bespreken. Naast toelichting en uitleg zal er bovendien ruime gelegenheid voor vragen en discussie zijn.

Spinoza's Tractatus theologico-politicus en zijn Ethica zijn in (meerdere) Nederlandse vertalingen verkrijgbaar, maar bieden geen licht verteerbare kost. Het is daarom de bedoeling de belangrijkste filosofische thema's uit beide werken te bespreken en toe te lichten en er wordt dus niet van u verwacht dat u de teksten voorafgaand of tijdens de zomercursus bestudeert. Mocht u desalniettemin de boeken toch graag zelf ter hand willen nemen, dan verwijzen onderstaande links u naar de betreffende beschikbare vertalingen.

Er bestaat daarnaast een enorme hoeveelheid secundaire literatuur over Spinoza. Mocht u zich alvast enigszins willen oriënteren, dan kunt u bijvoorbeeld (een van) de volgende (redelijk) recente, Nederlandstalige, inleidende en nieuw verkrijgbare uitgaven raadplegen:
Aanvullende studie of de aanschaf van boeken is echter geen voorwaarde en geen noodzakelijke vereiste voor deelname aan de zomercursus.

CURSUSINFORMATIE


Datum/tijd: dinsdag 26 en vrijdag 29 augustus 2025 van 13:00 uur tot ca. 17:00 uur

Plaats:

Reestkerk, Oud Avereest 5, 7707 PM Balkbrug

Kosten:

€ 85,00

Aanmelding:


U kunt zich tot en met 10 augustus 2025 aanmelden voor de cursus door een mailtje te sturen naar Jan Hendriks (janzuidwolde@gmail.com) met uw naam, telefoonnummer en aantal deelnemers.

In ons cursussen archief kunt u nog onze cursussen bekijken vanaf najaar 2010.

Cursussen georganiseerd door derden

Er zijn op dit moment geen externe cursussen bekend.