27 oktober 2026:
De mens is een kuddedier die dat niet wil weten.
door prof.dr. Joachim Duyndam, filosoof
 |
Anders dan we in ons hedendaagse zelfbeeld van autonomie en authenticiteit menen, en wenselijk vinden, staan wij meer dan we ons bewust zijn, en meer
dan ons lief is, bloot aan de invloed van krachtige rolmodellen, aandachtclaimers, influencers, manipulatieve brulapen op sociale media, trends, modes en hypes. De Frans-Amerikaanse denker René Girard (1923-2015) leert ons dat wij onvermijdelijk en onoverkomelijk blootstaan aan, wat hij noemt, mimetische begeerte (van mimesis = imiteren, navolgen): iets begeren, iets willen verkrijgen, omdát een ander het begeert, of al heeft. Girard vergelijkt de mimetische begeerte met de zwaartekracht, het is sterker dan de mens, sterker dan ons individuele willen. Is dat zo? Of kun je toch autonomie verwerven en handhaven, te midden van alle heteronomie van de media en de markten? De mens is een kuddedier die dat niet wil weten. En in dat laatste zit het venijn. Je moet het juist wél willen weten. Je moet de mimetische besmetting waaraan je blootstaat onder ogen zien - het beest in de bek kijken - je moet het aangrijpen, omarmen, er als het ware een Aziatische vechtsport-dans mee uitvoeren, meebuigen en terugveren. En zo, door terug te veren, de ruimte creëren voor een eigen interpretatie en toepassing. De invloed ombuigen naar eigen interpretatie; regie nemen over je eigen toepassing van wat zich als belangrijk en waardevol voordoet. Responsieve autonomie. Zo kun je betekenis verwerven, en je eigen maken, dankzij betekenisvolle voorbeeldfiguren. Van de nood (het blootstaan aan mimetische druk en beïnvloeding) een deugd (betekenisregie) maken. |
Aanvang: 19:30 uur (zaal open: 19:00 uur). vorige lezing < ‐ > volgende lezing